ወ/ወ/ለኸ ካብተን ኣብ ዞባ ማእኸል ትግራይ ዝርከባ ወረዳታት ሓንቲ ኮይና ካብ ርእሰ ከተማ ክልልና ከ/መቐለ ብ168ኪ.ሜ ካብ ከተማ ኣክሱም ብ67ኪ.ሜ ሪሒቓ ትርከብ። -ጂኦግራፊያዊ መዳብውቲ ወርዒ ለኸ ብደቡብ ቆላ ተምቤን ብምዕራብ ወረዳ ዓድዋ ፣ና/ዓዴት ፣ ላ/ማጨው፤ ብሰሜን ወረዳ ኣሕፈሮም ብምብራቅ ጋንታ ኣፈሹምን ወረዳ ሓውዜንን እትዳቦ ካብ ትግራይ ካብተን ብበዝሒ ህዝብን ብስፍሓት መሬትን ኣብ ቅድሚት ዝስረዓ ወረዳታት ተርታ እትስራዕ ወረዳ እያ። -ተፈጥራዊ ፀጋታት ወረዳ ወርዒ-ለኸ ቐዲሕኻ ዝውድኡ ኣይኮኑን። ሩባ ወርዒ፣ ጭዕሚት ፣ ምስዕማ ፣ ሩባ ፀድያ፣ ማይ ዒራ ወዘተ ዓመት ካብ ዓመት ዋሕዚ ማይ ዘይፈልዩ ሃፍትታት ተፈጥሮ እታ ወረዳ እዮም። -ብመዳይ መስሕብ ቱሪዝም ገዳም ማርያም ውቅሮ፣ እንዳጋብር መንከናኽስ ፣ መስጅድ ዓደርጉዲ ፣እንዳ ኣውነማማስ፣ ገዳም ኣውነ ፃሕማ ፣ ሓወልትታት ሕንዛትን ዝወነነት እንትኸውን ኣብ ዕብየት ትኪ ኣልቦ ኢንዳስትሪ በሪኽ ስፍራ ኣለዎም። -ብመዳይ ሃፍቲ ተፈጥሮ ዕጣን፣ ፀሊም እምኒ፣ ወርቂ ፣ ግራናይት ፣ ኮፐር ወዘተ ካብቶም ኣለውኒ ኢላ እትምከሐሎም ተፈጥራዊ ፀጋታት እንትኾኑ ፤ ቀዲሕኻ ዘይውዳእ ዕቑር ሃፍቲ ነዳዲ ከም ዘለዋን ናይ ቀፃሊ ዕቢት እቲ ከባቢ ኣኺሉ ንመላእ ትግራይ ናይ ዕቤት መቐይሮ ክኸውን ከም ዝኽእል ኣብ ቀረባ እዋን ዕላዊ ፅንዓት ዝተገበረሉ ወናኒት ከምዝኾነት እውን ይፍለጥ። -ወ/ወ/ለኸ ወናኒት ሓራ መሬት መዋፈርታት ገድሊ ዝነበረትን ኣብ ታሪኽ ገድሊ ትግራይ ናይ ባዕሎም ዓሻራ ኣንቢሮም ዝሓለፉ ከም ኣዳራሽ ነበለት፣ ፀድያ፣ ፃኢ ዝኣመሳሰሉ ዝዓተረትን እውን እያ።ታሪኽ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ እንትለዓል ታሪኽ ህዝቢ ወርዒ ለኸ ሓቢሩ ክለዓል ግድን ስለ ዝኾነ መበቆል ጀጋኑ ደቂ ህዝቢ ምዃኑ ዘተሓትት ኣይኮነን። ነባራት ዓቕምታት እታ ወረዳ ሃርበኛታት ልምዓት 2ወለዶ ካብ ምዃን ሓሊፎም ኣብታ ወረዳ ኣብ ኢንቨስትመንት ዝነጥፉ ሰብ ሃፍቲ ብምብርትታዕ ናይ ኣንበሳ ብፅሒት ኣለዎም። -ወ/ወ/ለኸ ወናኒት ብርክት ዝበሉ ባህላዊ፣ መንፈሳውን ሃይማነታውን ሓድግታት እውን እያ። ኩዳ፣ ኣሸንዳ፣ ብዓል መስቀል ወዘተ ሃይማነታውን ባህላውን ትሕዝተኦም ከይቀየሩ ብሰፊሑ ዝትግበሩላን ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ታሪኻዊ ትሕዝተኦም ተዓቂቡ ዝሰጋገሩላ ወረዳ እውን እያ። -ወ/ወ/ለኸ ካብ እትውንኖ 125830.05 ሄ/ር ስ/መሬት እቲ 22149 ሄ/ር ተሓራሲ መሬት እቲ 10626.60 ሄ/ር ብደኒ ዝተሸፈነ ሰፊሕ ዓቕሚ ዘለዋ ወረዳ ስለዝኾነት ኣብ ስራሕቲ መስኖ፣ሃ/እንስሳ፣ ሜካናይዜሽን ሕርሻን ልምዓት ደኒንን ዝነጥፉ ሰብ ሃፍቲ ክፉት ምዃኑ ተበስር። -እቲ ንዓመታት ጠለብ ህዝቢ እቲ ወረዳ ኮይኑ ዝፀንሐን መቐለ -ዓድዋ-ኣክሱም-ሽረ-ሑመራ ብዝሓፀረ መንገዲ በጣጢሱ ዝሓልፈላ መንገዲ ኣስፋልት ወናኒት ክትኸውን ሃይሃይታ ስራሕ ዝስረሐላ ዘሎ እንትትከውን ስትራቴጅያዊ ተጠላብነት እቲመስመር ዝተረድኡ ሰብሃፍቲ መዋእለንዋዮም ከፍስሱላ እናተጓየዩ ይርከቡ። -በዚ ኣጋጣሚ ተወለድቲ፣ ፈተውትን ሰብ ሃፍትን ዘሎ ፀጋታት እታ ወረዳ ተጠቒምኹም መዋእለ ንዋይኩም ኢንቨስት ብምግባር ንባዕልኹም ተረቢሕኹም ንህዝብኹም ክትረብሑ ወረዳኹም ወ/ወ/ለኸ በራ ክፉት እዩ። ሰናይ በዓል!!!!!! ልምዓት ዓዲ ብወዲ ዓዲ!!!!!